Fluoride: waarom is er zoveel discussie?

Vrijwel iedereen heeft er weleens over nagedacht: moet ik eigenlijk wel met fluoride poetsen? Misschien kies je graag voor natuurlijke verzorgingsproducten, heb je een gevoelige mond of lees je online verschillende verhalen over fluoride. Daardoor kan het lastig zijn om te bepalen wat verstandig is.

De werkelijkheid is gelukkig minder zwart-wit dan sommige berichten doen geloven.

Fluoride is al tientallen jaren een veelgebruikt ingrediënt in tandpasta omdat het helpt om tandglazuur beter bestand te maken tegen zuren. Tegelijkertijd kiezen steeds meer mensen bewust voor fluoridevrije tandpasta's. Niet omdat fluoride per definitie slecht zou zijn, maar omdat zij liever zo min mogelijk synthetische ingrediënten gebruiken of op zoek zijn naar een alternatief dat beter aansluit bij hun persoonlijke voorkeur.

De belangrijkste vraag is daarom niet:

"Is fluoride goed of slecht?"

Maar eerder:

"Welke tandpasta past het beste bij mijn mond en mijn risico op gaatjes?"

In dit artikel leggen we uit wat fluoride doet, wanneer fluoridevrije tandpasta een logische keuze kan zijn en wanneer juist niet.

Bekijk ook onze korte uitlegvideo

Vind je het prettiger om het uitgelegd te krijgen in plaats van alles te lezen? Bekijk dan ook onze video:

▶ Fluoride of fluoridevrij? Wat is het verschil en wanneer kies je waarvoor?

In deze video leggen we op een eenvoudige manier uit:

• wat fluoride precies doet;
• waarom sommige mensen kiezen voor nano hydroxyapatiet
• wanneer beide keuzes passend kunnen zijn.

Wat is fluoride en wat doet het?

Fluoride is een mineraal dat van nature voorkomt in onder andere water, gesteenten en sommige voedingsmiddelen. In tandpasta wordt het gebruikt omdat het het tandglazuur beter bestand maakt tegen zuren.

Elke dag krijgen je tanden te maken met zuren. Niet alleen wanneer je snoept, maar ook na een glas vruchtensap, frisdrank of zelfs een stuk fruit. Bacteriën in tandplak zetten suikers om in zuren die het glazuur tijdelijk zachter maken.

Dat proces heet demineralisatie.

Gelukkig kan het lichaam dit deels weer herstellen. Speeksel brengt mineralen terug naar het tandoppervlak. Dit heet remineralisatie.

Fluoride ondersteunt dit natuurlijke herstelproces. Het zorgt ervoor dat het glazuur sterker terugkomt en beter bestand wordt tegen een volgende zuuraanval.

Je kunt fluoride daarom zien als een extra beschermlaag voor tanden die dagelijks veel te verduren krijgen.

Fluoride versterkt het tandglazuur

De belangrijkste voordelen van fluoride zijn:

• helpt beginnende aantasting van glazuur te herstellen;
• maakt tanden beter bestand tegen zuren;
• verlaagt het risico op gaatjes bij veel mensen;
• ondersteunt de natuurlijke remineralisatie.

Fluoride kan bestaande gaatjes niet repareren. Wel kan het helpen om heel vroege beschadigingen van het glazuur te stabiliseren.

Is fluoride natuurlijk of chemisch?

Een veelgestelde vraag is of fluoride een chemische stof is.

Het antwoord is eigenlijk: beide.

Fluoride komt van nature voor in de aarde, grondwater, thee en verschillende voedingsmiddelen. De fluorideverbindingen die in tandpasta worden gebruikt, worden gecontroleerd geproduceerd zodat ze veilig en stabiel kunnen worden toegepast.

Dat betekent niet automatisch dat fluoride "onnatuurlijk" is. Vrijwel alle ingrediënten in verzorgingsproducten worden op een bepaalde manier verwerkt voordat ze in een product terechtkomen.

Voor veel mensen draait de keuze daarom minder om natuurlijk versus synthetisch, maar vooral om de vraag:

"Wil ik fluoride gebruiken of kies ik liever voor een alternatief dat hetzelfde doel probeert te bereiken?"

Wat gebeurt er als je zonder fluoride poetst?

Het korte antwoord is:

Je kunt zonder fluoride poetsen, maar je neemt wel een deel van de bescherming tegen gaatjes weg.

Dat betekent niet dat iedereen die fluoridevrij poetst automatisch meer gaatjes krijgt.

Hoe groot dat risico is, hangt sterk af van je totale mondverzorging.

Denk bijvoorbeeld aan:

• hoe vaak je poetst;
• hoe goed je poetst;
• hoeveel suiker je eet of drinkt;
• hoe gezond je speeksel is;
• of je andere beschermende ingrediënten gebruikt.

Iemand die weinig suiker eet, zorgvuldig poetst en een tandpasta gebruikt met een goed onderzocht alternatief, kan een heel andere situatie hebben dan iemand die regelmatig frisdrank drinkt en onregelmatig poetst.

Daarom is fluoridevrij poetsen geen eenvoudige ja-of-nee-keuze.

Vergelijking: poetsen mét of zonder fluoride

Met fluoride	Zonder fluoride
Extra bescherming tegen zuuraanvallen	Minder natuurlijke bescherming tegen gaatjes
Ondersteunt remineralisatie	Afhankelijk van poetsgedrag en voeding
Veel wetenschappelijk onderzoek beschikbaar	Effect hangt af van de gebruikte werkzame stof
Geschikt voor de meeste mensen	Kan passend zijn wanneer een goed alternatief wordt gebruikt

Hoeveel invloed heeft voeding eigenlijk?

Veel mensen richten zich volledig op hun tandpasta, terwijl voeding minstens zo belangrijk is.

Elke keer dat je iets met suiker eet of drinkt, produceren mondbacteriën zuren.

Niet alleen snoep telt mee.

Ook bijvoorbeeld:

• frisdrank;
• vruchtensappen;
• energiedrank;
• koek;
• gedroogd fruit;
• veel tussendoortjes.

Hoe vaker je eet of drinkt, hoe vaker je tanden worden blootgesteld aan een zuuraanval.

Een goede tandpasta kan veel doen, maar kan een voedingspatroon met veel suikermomenten niet volledig compenseren.

Goede mondverzorging bestaat daarom uit meerdere onderdelen:

1. Twee keer per dag zorgvuldig poetsen.
2. Niet de hele dag door eten of drinken.
3. Dagelijks reinigen tussen de tanden.
4. Regelmatige controle bij de tandarts of mondhygiënist.

Voor wie is fluoridevrij minder geschikt?

Fluoridevrije tandpasta is niet voor iedereen de meest logische keuze.

Vooral mensen met een verhoogd risico op gaatjes hebben vaak baat bij extra bescherming.

Denk bijvoorbeeld aan mensen die:

• regelmatig frisdrank drinken;
• veel zoete tussendoortjes eten;
• al meerdere gaatjes hebben gehad;
• een beugel dragen waardoor poetsen moeilijker is.

Bij deze groepen kan het verstandig zijn om samen met een tandarts of mondhygiënist te bekijken welke tandpasta het beste past.

Dat betekent overigens niet dat fluoridevrije tandpasta nooit geschikt is. Er zijn tegenwoordig alternatieven die steeds meer aandacht krijgen in wetenschappelijk onderzoek.

Eén daarvan is nano-hydroxyapatiet.

Zijn er alternatieven voor fluoride?

Ja.

De bekendste is nano-hydroxyapatiet.

Dit klinkt misschien ingewikkeld, maar het is eigenlijk een stof die sterk lijkt op het mineraal waaruit tandglazuur van nature grotendeels is opgebouwd.

Daardoor wordt nano-hydroxyapatiet steeds vaker ingezet als alternatief voor fluoride.

In plaats van vooral het glazuur beter bestand te maken tegen zuren, richt nano-hydroxyapatiet zich op het aanvullen van microscopisch kleine beschadigingen aan het tandoppervlak.

Veel gebruikers ervaren daarnaast dat hun tanden gladder aanvoelen en dat gevoelige tanden minder gevoelig worden.

Belangrijk om te weten is dat het onderzoek naar nano-hydroxyapatiet de afgelopen jaren snel is gegroeid. De resultaten zijn veelbelovend, maar de hoeveelheid langetermijnonderzoek is nog kleiner dan die van fluoride, waar al tientallen jaren onderzoek naar is gedaan.

Daarom zien veel tandheelkundige professionals nano-hydroxyapatiet als een interessant alternatief, zonder te stellen dat het in alle situaties fluoride volledig vervangt.

Bekijk ook onze tweede uitlegvideo

▶ Waarom een tandpasta altijd iets moet dóén

In deze video legt tandarts Daniëlle Verhaeg uit waarom een tandpasta meer moet zijn dan alleen een frisse smaak.

Je ontdekt:

• waarom poetsen alleen niet voldoende is;
• waarom een werkzame stof belangrijk is;
• waarom dat in de praktijk meestal fluoride óf nano-hydroxyapatiet is.

 

Geschreven door Jeanette Smiemans